क्षमता विकास

मनरेगाच्या आखणी व अंमलबजावणीत सहभागी असलेल्या प्रत्येक घटकाच्या (गावकरी, पंचायत सदस्य, सरकारी कर्मचारी, स्थानिक सामाजिक कार्यकर्ते आणि ग्रामरोजगार सेवक) क्षमता विकासाचे काम प्रगती अभियान करत आहे. त्यासाठी उपयुक्त प्रशिक्षण मोड्यूल संस्थेने तयार केली आहेत.

ग्राम रोजगार सेवक प्रशिक्षण

मनरेगा मजूर आणि अंमलबजावणी यंत्रणा या दोन्हींना जोडणारा दुवा म्हणजे रोजगार सेवक. ग्रामरोजगार सेवकाची भूमिका व जबाबदारी महत्त्वाची असून ती पेलण्यासाठी आवश्यक माहिती, कौशल्ये आणि दृष्टिकोन देऊन सक्षम करणे हा या प्रशिक्षणाचा हेतू आहे.

सरपंच आणि निवडून आलेल्या लोकप्रतिनिधींचे प्रशिक्षण

गावातील निर्णयप्रक्रियेतील एक मुख्य व्यक्ती या नात्याने सरपंच व इतर लोकप्रतिनिधींना मनरेगाची सखोल माहिती असणे जरूरीचे आहे. मनरेगातून कामाच्या हक्काची हमी दिली आहे याची जाणीव लोकप्रतिनिधींना होणे व योजना मिळवण्यासाठीचे नियम व कार्यपद्धती समजावून देणे असे या प्रशिक्षणाचे स्वरूप आहे.

समुदाय-पातळीवरील प्रशिक्षणे

मनरेगाची प्रभावी अंमलबजावणी करायची तर स्थानिक नागरिकांकडेही माहितीचे बळ पाहिजे. त्यादृष्टीने गावातील युवक, सामाजिक कार्यकर्त्यांना तयार करणारे, मनरेगाची सर्व सखोल माहिती व जाण देणारे हे प्रशिक्षण आहे.

सरकारी कर्मचाऱ्यांचे प्रशिक्षण

मनरेगाची कामे ज्या विविध सरकारी खात्यातून निघतात व पाहिली जातात, म्हणजे कृषी, महसूल, ग्रामीण विकास आदी विविध विभागांना मनरेगातील त्यांची भूमिका समजावून देणारे आणि अंमलबजावणीसाठी समन्वय वाढवण्यावर भर देणारे हे प्रशिक्षण आहे.

स्वयंसेवी संस्थांसाठी प्रशिक्षण

महाराष्ट्रातील आणि इतर राज्यातील ज्या स्वयंसेवी संस्थांची मनरेगावर काम करण्याची इच्छा आहे त्यांना प्रशिक्षण व अंमलबजावणी सहाय्य करण्याचे काम संस्था करते. ही प्रशिक्षणे संस्थांच्या गरजांच्या अनुरुप प्रत्यक्षात घेतली जातात, तसेच कोविड लॉकडाऊन काळापासून ऑनलाईन प्रशिक्षणांचीही सुरुवात करण्यात आली आहे.

Go Back Top